Zolang mensen kleding dragen, wordt er gewassen en gestreken. Zo simpel is het, maar die handelingen waren vooral vroeger verre van simpel. In het Wasch- en Strijkmuseum in Boxtel is een grote collectie strijkijzers te zien, die initiatiefnemer Bernard Vekemans gedurende tientallen bij elkaar heeft verzameld.
Ook vele schilderijen zijn er te zien, die de zware arbeid van vrouwen die de was moesten doen, weergeven. Er werd gewassen langs rivieren, op dorpspleinen, gebogen over wastobbes, in koude donkere ruimtes en overal waar water was of naar toe werd gedragen. Een grote vooruitgang waren de machines, die pas veel later kwamen, nadat er al eeuwenlang was ‘getobd’ met het zware werk.
Strijkijzers waren gebruiksvoorwerpen, maar kregen door de tijd heen iets kunstzinnigs. Ze werden gegraveerd, er werden tekeningen en spreuken op aangebracht. Ook werden ze als huwelijksadeau gegeven, en dat gold ook voor mangelplanken. Als deze niet werden gebruikt werden ze als decoratie aan de muur gehangen.
De vroegste strijkbouten waren van massief materiaal. Ze werden verwarmd in het vuur of op een speciale kachel. Het ijzer koelde snel af. In de 17e eeuw kwamen de holle ijzers. Daar werd een apart ijzer ingeschoven zodat niet het hele ijzer hoefde te worden verwarmd. Weer later kwamen de turf, houtskool- en steenkoolbouten. Hiermee kon je langer strijken, maar je moest wel steeds bijvullen.
In het museum zijn honderden voorbeelden te zien van de vele verschillende typen en modellen. In zekere zin is de vorm van de strijkbout door de eeuwen heen nauwelijks veranderd, maar er zijn wel tal van ontwikkelingen geweest. Er waren strijkpannen, doosijzers, speciale strijkbouten van gietijzer voor het strijken van ballijnen tussen korsetten, houtskoolbouten, en later kwamen de bouten die met petroleum of spiritus werden gevuld. Een grote vooruitgang was de mogelijkheid van elektrische strijkijzers.
Vitrines vol met strijkijzers!
En wat leuk dat ik juist een paar dagen voor dit bezoek nog weer een boek in mijn shop had gezet, wat ik nog niet eerder had: Van vingerhoed tot strijkplank.
En ook weer een nieuw exemplaar van het boek strijken, streek, gestreken in mijn shop had gezet. Daarin wordt ook de interessante strijk-geschiedenis besproken en geïllustreerd, maar zo’n bezoek aan het strijkmuseum is natuurlijk ook wel heel leuk om een indruk te krijgen van hoe dit vroeger ging. Een aanrader, dit museum, maar het moet wel net uitkomen want het is niet elke dag open.
