In een vitrine in een tentoonstelling van het Limburgs Museum ligt een fluwelen kussentje met twee frivolité-spoeltjes. Met behulp van dit spoeltje kunnen fijne knoopjes worden gemaakt en een resultaat worden bereikt wat lijkt op heel fijn haakwerk. In de achttiende eeuw was dat een populaire bezigheid voor vrouwen van hoge adel. Zij droegen het bolletje fijne katoen of linnen in een prachtig zakje wat bij hun prachtige robe paste. Zo konden ze ook staand en tijdens het socializen doorgaan met dit verfijnde handwerk.
De vitrine met het kussentje staat naast het schilderij van Cunegonda van Sasken. Dit schilderij is het affiche-beeld geworden en beeldbepalend voor de tentoonstelling. De audio-toer gaf als uitleg dat ook adellijke vrouwen graag bezig wilden blijven. Toch kan hierdoor een indruk worden gewekt die niet helemaal volledig is. Alsof het handwerk haar zo in beslag nam dat ze niets anders meer wilde doen. Dankzij het speurwerk van een historicus, die duizenden handgeschreven brieven analyseerde, is er meer bekend geworden over het leven van deze vrouwen. Cunegonda was een sterke vrouw, die ook als zakenvrouw bijdroeg aan de ontwikkeling van het gebied waar zij de laatste abdis van Thorn regeerde.
Op deze zondag, drie dagen na een waanzinnige aanval van een grootmacht op een onafhankelijk land, vond ik dit een mooi beeld voor dit blogje. De hand en boezem van een adellijke vrouw, die in haar leven grote teleurstellingen kende maar steeds het goede bleef zoeken, en die onvermoeibaar doorging met het creëren van schoonheid in plaats van een slagveld. Geen bom in haar hand maar een frivolité-spoeltje…..
6 gedachten over “Schoonheid i.p.v. slagveld”
De maat van de spoel t.o.v. haar hand lijkt meer een knoopspoel,hier maakte men kleine knoopjes mee op een rij als versiering voor kleding en meubels.Wanneer je naar de spoeltjes op het kussentje kijkt zie je ook het maatverschil.
Er zijn meer schilderijen bekend van rijke dames met een knoopspoel
Hallo Anneke,
Wat een interessante aanvulling. Je stuurde me ook nog een mailtje, met uitleg waarom je denkt dat het een knoopspoel is.
Je schreef: “Bij frivolité zie je gelijk rondjes ontstaan als je knoopjes heb gelegd, direct na de spoel.
Hier zie je garen op de spoel en er loopt een draad naar het tasje,dat kan géén frivolité zijn.
Hier heeft zij kleine knoopjes in de draad gelegd en die draad loopt naar haar tasje.
Omdat er zo weinig bekend is over de knoopspoelen wordt alles als frivolité benoemd.”
En later stuurde je me nog een mailtje, met een foto van een knoopspoel van 10 cm.
Je schrijft dat er ook knoopspoelen bekend zijn tot 15 cm.
De bladen van de spoel lopen vrij recht,eindigen rond en komen niet tot elkaar.
Op het schilderij is duidelijk te zien dat de spoel rond eindigt en de bladen wijd uit elkaar blijven dit in tegenstelling tot de frivolitéspoel die puntig eindigt en de punten naar elkaar toewijzen.
Nogmaals bedankt voor deze aanvulling. Ik heb de inhoud van deze mailtjes hier overgenomen omdat het er misschien aan bijdraagt dat hierover meer kennis komt, bijvoorbeeld bij de musea die een schilderij exposeren waarop een vrouw met knoopspoel is afgebeeld.
Het zou ook nog wel een idee zijn om een mailtje te sturen naar dit museum.
Een erg leuke bijdrage! Ik hou er altijd van als geschiedenis en handwerk samen gaan. Ik wil deze tentoonstelling beslist bezoeken. Dank ook voor de link naar het onderzoek van Joost Welten.
Hallo O,
Bedankt voor je reactie. En ook fijn dat je de naam noemt van het onderzoek van Joost Welten. In mijn blogje moet ik vaak keuzes maken wat ik wel en niet vermeld. Vanwege de invalshoek op het handwerk van Cunegonde koos ik ervoor om niet verder in te gaan op het boek en onderzoek van Welten. Maar dit is wèl de aanleiding geweest tot de hele tentoonstelling! Een verrijkende aanvulling op hoe deze vrouwen leefden, en sommige dingen blijken heel anders te zijn geweest als tot dan toe werd gedacht.
Als je nog naar de tentoonstelling wilt gaan, dan niet meer te lang wachten! Binnenkort moet alles weer plaatsmaken voor een nieuwe tentoonstelling.
Er is een prachtige textielkaart van dit schilderij te koop bij deze tentoonstelling voor de liefhebbers van textielpost, ik had het geluk om deze toegezonden te krijgen en nu het geluk om het verhaal achter het schilderij dankzij jouw blog te kunnen lezen.
Hallo Maaike,
Wat leuk dat je al een textielkaart had ontvangen met afbeelding van dit schilderij! Ik koos dit keer niet voor een kaart maar notitieboekje met dezelfde afbeelding. Heel leuk dat dit museum koos voor een portret met iets van handwerk erop!