Oude patronen-boeken om te leren naaien

Voor het maken van kleding werden in de vorige eeuw lessen gegeven op ‘instituten’ en ‘modevakscholen’. Daarvoor werden methodes ontwikkeld die grondig en degelijk waren. De boeken die daarbij hoorden zijn nog steeds een waardevolle bron van basispatronen, die nu weer gewaardeerd worden.

Op de opleidingen van vroeger kon je worden opgeleid tot ‘Coupeuse’. dat is een beroep waarin je in staat bent om kleding voor anderen te maken in allerlei moeilijkheidsgraden. Een coupeuse moet aan bijna alle verzoeken kunnen voldoen en dat is dus heel divers. Daarom hoort bij dit vak ook het aanpassen van patronen, of het zelf ‘maat nemen’ en patroontekenen.

Wie nog een stap verder wilde en een akte wilde behalen in het vak van het kleding naaien, kon ook opgeleid worden tot ‘Costumière’, en ook daar was gedegen onderricht voor ontwikkeld. Het meest bekend was het instituut van mevr. Hendrikse en haar E.N.S.A.I.D. systeem/opleiding werd later toonaangevend en ontwikkelde ook de standaarden waar cursisten aan moesten voldoen. Dat waren de Ensaid-examen-eisen.

Er waren ook andere instituten die eigen patronen en methoden ontwikkelden, zoals de Modevakschool Pecace, Systeem Dankaerts, Instituut Cuppens-Geurs en Imova. Ook waren er uitgaven voor schriftelijk onderwijs, zoals MISO, die een ‘Boek de Naaikunst‘ uitgaf.
Sommige van die opleidingen waren plaatsgebonden. Bij het toevoegen van deze boeken las ik de namen van instituten in Rotterdam en Den Haag. Dat bracht herinneringen bij mij naar boven aan toen ik begin jaren tachtig in Den Haag woonde, en bij de Tweede Kamer werkte. Een representatieve functie, en dus meldde ik me ook aan bij zo’n avond-opleiding. Bij zo’n mevrouw die zelf alles kon en zonder systeem les gaf, dus na 8 lessen had ik er  genoeg van en kocht ik m’n kleding liever zelf.

Maar die cursus was al veel later in de naai-geschiedenis; deze boeken zijn allemaal uit de goede oude gedegen tijd, waarin het naaien een zeer serieuze aangelegenheid was en confectiekleding niet zomaar door iedereen kon worden gekocht. Vrouwen leerden grondig naaien en hebben dat na hun opleidingen ook decennialang gedaan voor hun gezinnen. Het zelf kunnen naaien was een belangrijke taak van een huisvrouw, en de kleding die iemand droeg was belangrijk om deel te kunnen nemen aan de maatschappij.

Bij deze boeken die ik nu toe heb gevoegd aan mijn shop, zitten ook wat patronenboeken die zijn uitgegeven door kloosters. Voorbeelden hiervan zijn de Zusters van de Voorzienigheid, de Zusters van Schijndel en meisjesinternaten St.Anna. Ook daar werd naaionderricht gegeven, aan meisjes die daar later hun brood mee konden verdienen. Al deze oude boeken zijn heel interessant om een beeld te krijgen van de naaigeschiedenis in ons land, en ze zijn ook weer bruikbaar. Want vooral de boeken met Ensaid-kwaliteit hebben al heel lang hun waarde bewezen en zijn nu weer geliefd, vooral de boeken over het naaien van lingerie en daar zitten hier ook een paar van tussen.

Het toevoegen van deze boeken deed me wel wat, misschien wel het meest van alle boeken die ik tot nu toe door m’n handen heb laten gaan. Ik dacht aan al die vrouwen in de vorige eeuw, die met zoveel kundigheid en toewijding de kleding naaiden voor zichzelf, hun mannen en kinderen. Vaak waren ze daar tot laat in de avond nog mee bezig. Het leek toen ‘gewoon’ dat vrouwen dat deden, maar het was in feite een tòpprestatie! Bij het doorbladeren van deze boeken kwam ik onder de indruk van de zorgvuldigheid en de degelijkheid van de opleidingen, die lange tijd de basis gaven voor wat mannen, vrouwen en kinderen droegen. Ze hadden een misschien wel onderbelichte belangrijke functie in de maatschappij van de vorige eeuw.