Op losse lapjes leerden meisjes de verfijnde kunst van het naaien en borduren. Dit werd aangeleerd op scholen en in internaten. In de negentiende eeuw en tot en met de eerste decennia van de twintigste eeuw ontstond de gewoonte om alle oefenlapjes aan elkaar te maken zodat een lange pronklap ontstond. Deze werden bewaard door de meisjes, als herinnering aan hun jeugd op het internaat.
Deze lappen werden eerst ‘lange lappen’ genoemd: alle oefeningen van borduurwerk, naaiwerk en stopwerk aan elkaar gemaakt met gehaakte tussenzetsels ertussen. Soms werden ze wel meterslang en dan werden ze opgerold en gingen ze later ‘pronkrollen’ heten. Maar er zijn ook kortere exemplaren en die heten dan gewoon ‘pronklappen’.
Eerder had ik zo’n pronklap in m’n shop, en nu kreeg ik de vraag of ik er nog één heb. Twee zelfs, uit 1926 en 1927. Op de foto liggen ze bij elkaar, en vergelijking laat ook zien dat ze waarschijnlijk op dezelfde school zijn gemaakt. Ze hebben bijvoorbeeld allebei een geborduurde witwerk-vlinder. En ze bestaan allebei uit zes lapjes, maar moet je de tussenzetsels nu wel of niet meetellen? De verschillen zijn ook informatief: de ene lap heeft en stukje tuledoorstopwerk wat bij de andere ontbreekt. Dat zou kunnen betekenen dat er ook wel wat vrijheid was in wat de meisjes konden kiezen om te oefenen.
Nu, na precies honderd jaar te zijn bewaard, zijn dit interessante lappen omdat handwerksters zich weer willen bekwamen in al die technieken, en dan is zo’n voorbeeld natuurlijk erg leuk om erbij te hebben. En ook de gedachte: wat die meisjes vroeger leerden en konden, dat kunnen wìj ook nog wel!
