Novemberherdenkingen van duizenden doden

Het was 9 november, toen wij voor een paar dagen in Duitsland waren. Op die dag werd de Kristallnacht van 87 jaar geleden herdacht. Tijdens de Novemberpogroms van 1938 was die verschrikkelijke nacht vol verwoestingen en martelingen van Joodse mensen geen spontane uitbarsting van geweld, maar een door de staat gesanctioneerde terreurgolf, die de voorbode vormde van de Holocaust.
Wij wandelden door het bos en spraken er even over.

Op maandag 10 november wandelden we opnieuw. Op die dag was het 81 jaar geleden dat in Rotterdam de grootste razzia van Nederland plaatsvond. De Duitse bezetter pakte 52.000 mannen op in Rotterdam en Schiedam. Zij werden weggevoerd om dwangarbeid te verrichten.

Op dinsdag 11 november maakten we een laatste wandeling. Op die dag worden jaarlijks de miljoenen doden van de Eerste Wereldoorlog herdacht. In België is deze herdenkingsdag een vrije dag, die dit keer gunstig viel waardoor onze dochter een paar dagen achter elkaar vrij kon nemen. We besloten samen een paar dagen weg te gaan. Maar herdenken kan overal, ook in het bos. Denken aan de verschrikkingen en de gruwelijkheden uit de geschiedenis. En er met elkaar over praten hoe wereldwijd het antisemitisme en het fascisme toeneemt.

Vlak voordat we weer terug gingen naar ons eigen huis, liepen mijn dochter en ik nog even de heuvel op, direct achter het oude huis waar we een paar dagen waren geweest. Hier vonden we een omheind graf. Een bordje vermeldde dat dit graf was aangelegd ten tijde van de ‘Kulturkampfes’ in 1875. De boswachtersfamilie mocht hun twee kinderen niet begraven op het plaatselijke kerkhof, vanwege godsdienstige verschillen. Bij het afscheid van de gastvrouw vertelde ik nog even dat we dit graf net hadden bezocht. Zij vertelde dat zij dit plekje beheren, vanuit verantwoordelijkheidsbesef voor het in standhouden van dit monumentje.

De geschiedenis heeft laten zien waar uitsluiting en stigmatisering telkens weer toe leidde. Zorgelijke ontwikkelingen maken ons bang voor de toekomst. Maar het herdenken heeft zin, net als het waarschuwen en het bewust worden. Duitsland, België, Nederland…. wat zijn er veel verschrikkingen geweest in onze landen.
Ik had waardering voor de eigenaars van het oude Boswachtershuis, die een hek om dat monument hebben geplaatst en er een bordje aan hadden gehangen. Ik ben bang dat de dreiging van nieuwe uitsluiting en de toename van terreur groot is. Maar we blijven in ieder geval gedenken.

(Maar op de terugweg: grenscontrole….. Het voelt alsof we in de verkeerde tijdlijn zitten.)

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer lezen? Wellicht is dit interessant...

Scroll naar boven
Archief van de blogjes
Blogjes per week

De laatste 15 weken worden weergegeven

Blogjes per maand

2026

2025

2024

2023

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

Bedankt voor het bericht

Het bericht is succesvol verstuurd.

Bedankt hiervoor.